30 czerwca 2026 r. dobiegła końca pierwsza edycja projektu „Śląskie. Obserwatorium edukacji” realizowanego w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027, Priorytetu FESL.06 Fundusze Europejskie dla edukacji, Działanie FESL.06.04 Strategiczne projekty dla obszaru edukacji, Typ 3: Inicjatywy na rzecz badania potrzeb edukacyjnych w województwie śląskim. W ramach tego projektu Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny „Metis” w Katowicach był realizatorem Zadania 3. „Wsparcie kadr edukacji w regionie”
Zadanie to zostało podzielone na trzy etapy, które wspólnie stworzyły kompleksowy system wsparcia dla kadry kierowniczej i pedagogicznej regionu w zakresie edukacji włączającej i nowoczesnych metod nauczania.
Etap 1 – opracowanie materiałów szkoleniowych
Efektem realizacji tego etapu było przygotowanie materiałów edukacyjnych wspierających rozwój kompetencji nauczycieli. W jego ramach opracowano dwa e-poradniki:
- Edukacja włączająca.
- Nowoczesne metody nauczania.
Uzupełnieniem publikacji dotyczącej edukacji włączającej było dziesięć filmów szkoleniowych, prezentujących wywiady prowadzone przed nauczycieli-konsultantów ROM-E „Metis” w Katowicach z ekspertami:
- Metody pracy z klasą zróżnicowaną.
- Przykłady dobrej praktyki w zakresie inkluzji w przedszkolu, szkole, placówce edukacyjnej.
- Tworzenie inkluzyjnego środowiska w klasie.
- Dobrostan nauczyciela, czyli jak zadbać o siebie, żeby skutecznie pomagać innym.
- Tożsamość w tożsamości – mity i fakty rozwoju psychoseksualnego.
- Wspieranie dzieci sensytywnych w tym szczególnie wysoko wrażliwych.
- Kształtowanie postaw antydyskryminacyjnych jako warunek działań inkluzyjnych w szkole.
- Jak uczyć tolerancji, akceptacji, współdziałania.
- Zasady projektowania uniwersalnego w edukacji.
- Funkcjonowanie Specjalistycznych Centrów Wspierania Edukacji Włączającej – przykłady dobrej praktyki i formy wsparcia.
Przygotowane materiały stanowią trwały efekt projektu i będą mogły służyć nauczycielom także po zakończeniu działań szkoleniowych
Materiały te znajdują się na stronie: https://obserwatorium.metis.pl/materialy/
Etap 2 – szkolenia dla kadry zarządzającej i organów prowadzących (10 godzin dydaktycznych)
Od 6 do 29 listopada 2024 roku zorganizowano serię dwudniowych szkoleń stacjonarnych skierowanych do kadry zarządzającej oraz przedstawicieli organów prowadzących publiczne i niepubliczne szkoły, placówki oświatowe i poradnie psychologiczno-pedagogiczne województwa śląskiego.
Pierwszy dzień poświęcony był zagadnieniom związanym z edukacją włączającą. Podczas wystąpień eksperckich uczestnicy zapoznali się ze strategiami wdrażania edukacji włączającej w szkołach i placówkach oświatowych, a także z rozwiązaniami wspierającymi dostosowywanie procesu edukacyjnego do zróżnicowanych potrzeb uczniów. Prelegenci przedstawili również działania służące przeciwdziałaniu dyskryminacji oraz podkreślili znaczenie budowania dobrostanu społecznego i emocjonalnego dzieci i młodzieży jako podstawy bezpiecznego, przyjaznego i wspierającego środowiska edukacyjnego.
Drugi dzień szkolenia koncentrował się na nowoczesnych metodach nauczania ze szczególnym uwzględnieniem możliwości wykorzystania sztucznej inteligencji w edukacji. W trakcie wykładów uczestnicy poznali przykłady zastosowań narzędzi AI wspierających pracę nauczycieli i dyrektorów szkół. Prelegenci omówili również zagadnienia związane z rozwijaniem kreatywności i innowacyjności uczniów, kształtowaniem krytycznego myślenia oraz wzmacnianiem odporności na dezinformację. Ważnym elementem programu były także wystąpienia poświęcone bezpieczeństwu cyfrowemu i higienie korzystania z technologii we współczesnym świecie.
W ramach tego etapu wsparciem zostało objętych 261 uczestników.
Etap 3 – szkolenia dla nauczycieli województwa śląskiego (47 godzin dydaktycznych)
Największą część projektu stanowiły szkolenia skierowane do kadry uczącej wszystkich typów szkół i placówek województwa śląskiego. Realizowano je w okresie od 3 marca 2025 roku do 22 stycznia 2026 roku.
Wsparciem zostało objętych 342 osób, które realizowały udział w projekcie w 2 obszarach tematycznych:
Obszar 1 – Edukacja włączająca
- W ramach pierwszego modułu uczestnicy pracowali nad zmianą postaw wobec edukacji włączającej, poznawali metody przeciwdziałania dyskryminacji oraz sposoby tworzenia przyjaznego i motywującego środowiska uczenia się.
- Drugi moduł poświęcono projektowaniu wspierających procesów edukacyjnych w różnorodnej klasie. Nauczyciele poznawali nowoczesne strategie edukacyjne uwzględniające zróżnicowane potrzeby uczniów oraz rozwiązania wspierające dobrostan społeczny i emocjonalny dzieci i młodzieży.
Obszar 2 – Nowoczesne metody nauczania z wykorzystaniem sztucznej inteligencji (AI)
- Pierwszy moduł koncentrował się na rozwijaniu kompetencji cyfrowych nauczycieli, ze szczególnym uwzględnieniem wykorzystania narzędzi opartych na sztucznej inteligencji w edukacji. Uczestnicy zdobywali wiedzę dotyczącą efektywnego wykorzystywania AI w procesie dydaktycznym oraz rozwijania krytycznego myślenia i odporności uczniów na dezinformację.
- Drugi moduł dotyczył profilaktyki wiktymizacji dzieci i młodzieży. Szczególną uwagę poświęcono ochronie dzieci przed krzywdzeniem, bezpieczeństwu w środowisku cyfrowym oraz budowaniu świadomych postaw związanych z korzystaniem z nowych technologii.
- W trzecim module uczestnicy poznawali nowoczesne metody nauczania, takie jak nauczanie przyjazne mózgowi, edukacja dla zrównoważonego rozwoju, praca metodą projektu, wykorzystanie podejścia STEAM, design thinking, flipped classroom oraz eksperymentu edukacyjnego.
Blisko uczestników
Aby zapewnić jak najlepszy dostęp do szkoleń i umożliwić udział nauczycielom z różnych części województwa śląskiego, działania realizowano we współpracy z czterema wojewódzkimi placówkami doskonalenia nauczycieli (ROM-E „Metis” w Katowicach, RODN „WOM” w Bielsku-Białej, RODN „WOM” w Częstochowie, RODNiIP „WOM” w Rybniku). Dzięki temu uczestnicy mogli korzystać z wysokiej jakości wsparcia szkoleniowego bliżej miejsca pracy i zamieszkania.
Wspólnie dla nowoczesnej i otwartej szkoły
Pierwsza edycja projektu pokazała, jak duże jest zainteresowanie tematyką edukacji włączającej, nowoczesnych metod nauczania oraz wykorzystania sztucznej inteligencji w edukacji. Setki uczestników miały okazję zdobyć nową wiedzę, wymienić doświadczenia oraz poznać praktyczne rozwiązania możliwe do zastosowania w codziennej pracy szkoły.
Efekty projektu w postaci materiałów edukacyjnych, filmów szkoleniowych oraz podniesionych kompetencji uczestników będą wspierać rozwój nowoczesnej, otwartej i dostępnej dla wszystkich uczniów edukacji w województwie śląskim jeszcze długo po zakończeniu pierwszej edycji przedsięwzięcia.
Podziękowania
Serdecznie dziękujemy wszystkim uczestnikom projektu – przedstawicielom Kuratorium Oświaty, Departamentu Edukacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, wydziałów edukacji urzędów miast i powiatów, dyrektorom szkół, przedszkoli i poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycielom, którzy z dużym zaangażowaniem uczestniczyli w szkoleniach.
Dziękujemy za Państwa wkład, cenne uwagi, wymianę doświadczeń oraz otwartość na współpracę. To właśnie dzięki wspólnemu zaangażowaniu możliwa jest realizacja głównego celu projektu – stworzenie i rozwój Obserwatorium Edukacji, które będzie wspierać Samorząd Województwa w identyfikowaniu wyzwań edukacyjnych oraz podejmowaniu działań na rzecz podnoszenia jakości edukacji w regionie.